Đánh giá ống kính Sony FE 100-400mm F4.5 GM OSS – Siêu phẩm ống kính tele cho nhiếp ảnh gia Sony

Sony FE 100-400mm F4.5 GM OSS có thể xem là một mảnh ghép quan trọng trong phân khúc ống kính thu phóng siêu tele của Sony với ba ưu thế đặc biệt gồm dải tiêu cự tele rộng, khẩu độ lớn toàn dải và chất lượng hình ảnh nhất quán, bất kể khi có sử dụng bộ nhân tiêu cự. Không chỉ thế, ống kính cũng có sự tối ưu về thiết kế để giúp người dùng có thể tự chủ trong việc thao tác bằng tay hoặc trên tripod. Trong bài viết này, hãy cùng Anh Đức Digital trải nghiệm và đánh giá tổng quan về ống kính này nhé.

Thông số Sony FE 100-400mm F4.5 GM OSS

• Hệ ngàm: Sony E Mount
• Dải tiêu cự: 100 - 400mm
• Dải khẩu độ: F4.5 - F32
• Số lá khẩu: 11 lá
• Ổn định hình ảnh: có
• Số thấu kính: 28 thấu kính chia thành 20 nhóm
• Thấu kính đặc biệt: 3 thấu kính tán sắc thấp (ED),2 thấu kính tán sắc siêu tháp (Super ED),1 thấu kính phi cầu (XA) và 1 thấu kính phi cầu tán sắc thấp (ED XA)
• Động cơ lấy nét: động cơ tuyến tính cực động (XD)
• Vòng chức năng: có
• Lớp phủ thấu kính: Nano AR Coating II
• Đường kính bộ lọc: 95mm (bộ lọc mặt trước) hoặc 40.5mm (bộ lọc thả vào)
• Tương thích bộ nhân tiêu cự:  có (1.4x và 2.0x)
• Khoảng lấy nét gần nhất: 0.64 - 1.5m
• Kích thước: 119.8 x 328mm (đường kính x chiều dài)
• Trọng lượng: 1840g

Đánh giá Sony FE 100-400mm F4.5 GM OSS về thiết kế

Tổng quan thiết kế

Đối với một ống kính tele của Sony, thiết kế và chất lượng hoàn thiện luôn là hai yếu tố được đặt lên hàng đầu. Ống kính Sony FE 100-400mm F4.5 GM OSS sở hữu kích thước tương đối lớn như với chiều dài 328mm, nhưng trọng lượng chỉ khoảng 1.8kg, nhẹ hơn khá nhiều so với ống kính 600mm có chiều dài tương tự (2115g). Điều này cho phép người dùng vẫn có thể cầm tay để chụp ảnh, mặc dù việc sử dụng chân máy luôn được khuyến khích.

Vả kể cả khi cầm trên tay ống kính cùng với máy ảnh, sự cân bằng luôn là điểm cộng được nhiều nhiếp ảnh gia khen ngợi. Điều này đến từ việc Sony kết hợp giữa vật liệu nhựa và kim loại để tối ưu trọng lượng. Thiết kế thu phóng bên trong khiến ống kính Sony mới dài và nặng hơn đáng kể so với phiên bản 100 – 400mm F4.5 – 5.6 GM (dài 205mm và nặng khoảng 1.4kg),dù thiết kế này cho phép thay đổi tiêu cự nhanh hơn và cân bằng tốt hơn.

Để bảo vệ ống kính trong nhiều điều kiện, Sony cho biết tất cả những vị trí quan trọng tại nút chức năng hay vòng xoay đều có các lớp đệm cao su silicon ngăn bụi và ẩm theo tiêu chuẩn chuyên nghiệp. Đồng thời thấu kính phía trước cũng có một lớp phủ fluorine giúp chống nước, dầu và dấu vân tay.

Hệ thống điều khiển

Sony FE 100-400mm F4.5 GM OSS sở hữu hệ thống điều khiển dành riêng cho một ống kính tele. Ống kính có một vòng thu phóng khá lớn chiếm 1/4 chiều dài ống kính để tạo vị trí đặt tay thoải mái. Phía trước vòng thu phóng có một công tắc điều chỉnh độ nặng của vòng thu phóng với hai chế độ “Smooth” và “Tight”. Chế độ smooth giúp vòng xoay nhanh hơn nhưng sẽ xảy ra hiện tượng tụt ống kính khi hướng xuống, trong khi chế độ chặt sẽ khiến vòng khó xoay hơn nhưng tăng độ chính xác khi điều khiển.

Tiến về phía trước ống kính, nằm giữa dải 4 nút chức năng sẽ là một vòng chức năng đặt biệt. Theo mặc định thì đây sẽ là vòng chuyển nét thủ công bằng điện có thể chuyển nét ra xa hay là gần tùy vào hướng xoay. Các chức năng khác bao gồm thiết lập vị trí lấy nét hoặc chuyển chế độ khung hình (Fullframe hoặc APS-C). Trong khi đó vòng lấy nét thủ công sẽ nằm ở phía sau vòng thu phóng với độ hãm nhẹ nhưng thao tác lấy nét rất tốt và nhạy.

Phần giá đỡ ống kính có thể tách rời chân đế, nhưng sẽ không thể tháo rời và chỉ có thể xoay bằng cách nới lỏng núm vặn. Chân tripod có các lỗ tiêu chuẩn 1/4-inch và 3/8-inch để gắn các tấm đế tháo nhanh. Phía đuôi ống kính sẽ chứa hai dải công tắc. Dải đầu tiên tập trung vào thao tác lấy nét và bộ giới hạn khoảng lấy nét, trong khi dải thứ hai sẽ dành riêng cho ổn định quang học OSS và các chế độ hoạt động riêng dành cho việc lia máy hay ổn định khung hình.

Bộ lọc và phụ kiện

Nếu việc mua sắm một bộ lọc với kích thước lên đến 95mm tương đối đắt đỏ, Sony đã bổ sung thêm một bộ lọc thả vào ở đuối ống kính với kích thước 40.5mm, nhỏ hơn và tiết kiệm chi phí hơn. Tuy nhiên, bộ lọc này không có vòng xoay để thay đổi hiệu ứng khi người dùng sử dụng bộ lọc ND hay CPL. Người dùng mua ống kính Sony mới sẽ có thêm một loa che nắng có kích thước khá lớn được bọc cao su, nhưng nó vẫn không có cửa sổ nhỏ để thay đổi mức độ hiệu dụng của bộ lọc hiệu ứng.

Đánh giá Sony FE 100-400mm F4.5 GM OSS về khả năng lấy nét khi chụp ảnh

Với một ống kính tele có số lượng thấu kính lấy nét nhiều như vậy, Sony FE 100-400mm F4.5 GM OSS được trang bị đến bốn động cơ tuyến tính cực đại (eXtreme Dynamics) cho khả năng lấy nét nhanh hơn đến 3 lần so với ống kính 100 – 400mm GM F4.5 - 5.6 cũ. Khả năng theo dõi trên các dòng máy như Sony A1 II cũng được cải thiện 50%, kết hợp với khả năng theo dõi liên tục ở 120fps trên dòng máy Sony A9 III hoặc dòng máy A1 II.

Khi thử nghiệm chụp ảnh với ống kính này tại môi trường thực tế, ống kính Sony này cho khả năng lấy nét cực kỳ nhanh. Việc bắt nét các đối tượng như chim chóc rất dễ dàng ngay cả khi chụp xuyên qua các lớp cây cối. Việc chuyển vị trí nét giữa hai chủ thể gần và xa diễn ra gần như tức thời. Ngay cả khi sử dụng thêm bộ nhân tiêu cự 1.4x từ Sony hoặc 2.0x từ Viltrox, tốc độ lấy nét vẫn gần như tức thì mà không bị ảnh hưởng. Người dùng sẽ dành nhiều thời gian để ổn định ống kính và hướng nó vào đúng chủ thể ở các tiêu cự tele.

Trong quá trình thử nghiệm, Sony FE 100-400mm F4.5 GM OSS sở hữu khả năng lấy nét tức thì, êm ái với lực đẩy và độ chính xác tuyệt vời. Vị trí lấy nét được giữ nguyên trong suốt quá trình chụp liên tục với độ chính xác gần như hoàn hảo ngay cả khi chủ thể ra khỏi khung hình rồi trở lại. Nhìn chung, ngoài trừ các ống kính tele tiêu cự cố định với khẩu độ lớn, người dùng chắc chắn sẽ khó để tìm được một ống kính thu phóng tele nào tốt hơn ống kính Sony này, nhất là với các ống kính tele 2 khẩu độ.

8

Đánh giá Sony FE 100-400mm F4.5 GM OSS về khả năng lấy nét khi quay phim

Các thử nghiệm cơ bản cho thấy Sony FE 100-400mm F4.5 GM OSS có khả năng kiểm soát tốt hiện tượng ống kính thở và hiếm khi có sự thay đổi về kích thước chủ thể khi quay phim, ngay cả ở tiêu cự lớn nhất. Quá trình lấy nét diễn ra mượt mà và chính xác, mặc dù trong một số trường hợp sẽ có hiện tượng lấy nét ngược khi tiêu cự di chuyển sai hướng với điểm nét, nhưng có thể sử dụng bộ giới hạn lấy nét.

Khi che bàn tay lên ống kính rồi thả tay ra, ống kính có khả năng chuyển nét nhanh từ bàn tay về phía chủ thể và liên tục bám nét theo chủ thể. Nhìn chung hiệu suất lấy nét khi quay phim của ống kính này cho việc quay phim cũng ấn tượng như khi chụp ảnh, mặc dù có thể không nhiều người dùng quay phim bằng ống kính này.

Đánh giá Sony FE 100-400mm F4.5 GM OSS về chất lượng hình ảnh

Sony FE 100-400mm F4.5 GM OSS sở hữu hệ thống quang học phức tạp bao gồm 28 thấu kính chia thành 20 nhóm, trong đó bao gồm 2 thấu kính siêu tán sắc thấp (Super ED),3 thấu kính tán sắc thấp (ED),1 thấu kính phi cầu (XA) và 1 thấu kính phi cầu tán sắc thấp (ED XA) hoàn toàn mới. Hệ thống quang học này mang đến chất lượng hình ảnh tuyệt vời bất kể khi chụp ở tiêu cự tele nào.

Độ sắc nét và tương phản

Để có được đánh giá khách quan nhất, thử nghiệm ống kính Sony FE 100-400mm F4.5 GM OSS với máy ảnh Sony A7RV sẽ được thực hiện trong môi trường lý tưởng và được đặt trên chân máy. Chất lượng hình ảnh từ các ống kính siêu tele có thể bị ảnh hưởng do những hiện tượng môi trường như các vùng nhiễu nhiệt và nhiễu loạn quang học, hay do chính những cử động của người dùng.

Hãy bắt đầu từ tiêu cự 100mm với độ sắc nét ở vùng trung tâm, vùng giữa và các góc đều đạt hiệu suất cao nhất và việc giảm khẩu độ về F5.6 chỉ tạo ra sự khác biệt rất nhỏ. Hình ảnh có độ chi tiết tốt và nhất quán trên toàn khung hình. Ở tiêu cự 200mm, hình ảnh gần như đạt độ sắc nét, độ chi tiết và tương phản tốt đến đáng kinh ngạc từ vùng tâm đến rìa. Thậm chí hình ảnh ở tiêu cự 300mm còn không thể đạt độ sắc nét vùng góc tương tự.

Với tiêu cự 400mm, hình ảnh vẫn cho độ sắc nét và độ tương phản mạnh mẽ, nhưng về mặt cảm quan thì độ sắc nét tổng thể có vẻ kém một chút so với tiêu cự 200mm. Việc giảm khẩu độ về F5.6 hay F8 trên toàn bộ dải tiêu cự đều chỉ mang đến những cải thiện tương đối nhỏ. Ngay cả khi sử dụng ống kính Sony này với bộ nhân tiêu cự 1.4x, độ sắc nét của hình ảnh vẫn rất tốt ở khẩu độ tối đa F6.3 và có sự cải thiện nhẹ ở F8.

Quang sai và biến dạng hình ảnh

Khi kiểm tra hình ảnh được chụp từ ống kính và không áp dụng hiệu chỉnh, Sony FE 100-400mm F4.5 GM OSS có khả năng kiểm soát quang sai và biến dạng khá tốt. Hình ảnh ở tiêu cự 100mm gần như hoàn hảo với ít hiện tượng méo hình và nó chỉ hiện diện rõ ràng hơn khi nâng lên tiêu cự 400mm, mặc dù chỉ cần lượng hiệu chỉnh nhỏ để loại bỏ vấn đề này. Tuy nhiên, việc sử dụng bộ nhân tiêu cự sẽ làm gia tăng hiện tượng méo lồi ảnh. Hiện tượng tối góc trên toàn dải tiêu cự khá nhẹ và không phải là vấn đề lớn trên toàn dải tiêu cự.

Hiện tượng quang sai màu dọc (LoCA) được kiểm soát tốt khi không có các viền màu xanh tím đáng kể tại các vùng chi tiết có độ tương phản cao hoặc các vùng chuyển tiếp. Các quang sai màu dọc dưới dạng các viền màu tại vùa rìa ảnh cũng gần như không xuất hiện.

Khả năng xóa phông và chống lóa sáng

Đa số các ống kính tele đều có khả năng xóa mờ hậu cảnh hoàn toàn ở khoảng cách lấy nét gần và tính chất của vùng bokeh sẽ phụ thuộc vào chất lượng quang học của ống kính. Sony FE 100-400mm F4.5 GM OSS có khả năng xóa phông khá mượt mà với các chủ thể ở gần ống kính. Với các khoảng cách xa hơn, chủ thể vẫn được tách biệt tốt hơn và hậu cảnh mềm mại hơn nhờ khẩu độ F4.5. Ngay cả khi sử dụng bộ nhân tiêu cự 1.4x và 2x, hiệu ứng xóa phông vẫn rất mịn và nịnh mắt.

Khả năng chống lóa của Sony FE 100-400mm F4.5 GM OSS được hỗ trợ bởi lớp phủ Nano AR của Sony. Tuy hiệu suất chống lóa không hẳn là quá ấn tượng nhưng nhìn chung ống kính không gặp nhiều hiện tượng bóng mờ khi hướng vào phía có nguồn sáng mạnh.

Tổng kết chung

Có thể nói, Sony FE 100-400mm F4.5 GM OSS là ống kính có tác động mạnh mẽ đến giới nhiếp ảnh bởi nó lựa chọn dải tiêu cự từ tele ngắn đến siêu tele, kết hợp với khẩu độ cố định trên toàn dải tiêu cự. Dù sở hữu mức giá tương đối cao, song khả năng lấy nét nhanh và chính xác, kết hợp cùng chất lượng hình ảnh nhất quán trên toàn dải tiêu cự và cả khi sử dụng bộ nhân tiêu cự chính là những ưu điểm đáng kể mà các nhiếp ảnh gia, đặc biệt là phóng viên báo chí cũng như nhiếp ảnh gia thiên nhiên đều mong muốn có được ở một ống kính tele